HET HUIS VOOR COLLECTIEVE VERBEELDING

Met Het Huis voor Collectieve Verbeelding bouwt Globe Aroma aan een permanente plek waar organisaties, kunstenaars en mensen op de vlucht elkaar ontmoeten, samenwerken en creëren. Via een collectief ontwerpproces geven we vorm aan deze infrastructuur, zodat die gedeeld, toegankelijk en bruikbaar is. Tegelijk laat het huis zien hoe een stad als Brussel kleinschalige aankomstplekken kan creëren waar kunst, onderwijs, juridische ondersteuning, welzijn, arbeid en huisvesting niet naast elkaar bestaan, maar elkaar versterken.

Een kleine geschiedenis van bakstenen

Sinds de oprichting vond Globe Aroma onderdak op twee plekken in de stad. Wat in 2002 begon op de Sint-Jorissite, groeide in 2015 uit tot een werking in een gehuurd gebouw in de Moutstraat: een industriële loods van 1000 m². Globe Aroma transformeerde de loods tot atelierruimtes, een repetitieruimte, een open keuken, een binnenkoer en andere ontmoetingsruimtes.

In 2020 besliste de eigenaar om het pand in de Moutstraat te verkopen. Dit markeerde het begin van een meerjarig traject om de infrastructurele toekomst van Globe Aroma uit te denken en veilig te stellen, tegen de brede druk van marktlogica en gentrificatie in.

In maart 2021 werd een samenwerking opgestart met het onderzoekscollectief WA, verbonden aan het Departement Architectuur van de KU Leuven. Samen met het team van WA werden de infrastructurele noden van Globe Aroma in kaart gebracht en werd gezocht naar scenario’s op korte en lange termijn. Deze vertrokken telkens vanuit het principe van ruimte delen met andere organisaties die, net als Globe Aroma, moeilijk toegang vinden tot betaalbare infrastructuur in de stad.

Het gebouw in de Moutstraat bleek weliswaar perfect aan te sluiten bij de noden van de organisatie. Na vier jaar van onderhandelen met de eigenaar, inspireren en overtuigen van partners en overheden werd Globe Aroma op 19 maart 2025 officieel eigenaar van het pand. Daarmee zetten we een belangrijke stap naar een permanent toegankelijke en laagdrempelige plek: het Huis voor Collectieve Verbeelding wordt en blijft een vaste waarde in het Brusselse culturele en sociale leven.

Ruimte delen

In het hart van Brussel, verscholen achter de gevels van de Moutstraat, ligt een artistieke werkplek waar kunstenaars, kunstliefhebbers en organisaties samenkomen. Globe Aroma werkt vanuit de vaststelling dat veel mensen met een precair verblijfsstatuut specifieke drempels ervaren in de toegang tot de kunstensector en in de ontwikkeling van hun praktijk. Vanuit die gedeelde realiteit ontstaat de wens om ruimte te delen met initiatieven uit diverse sectoren, zodat drempels verlaagd worden en verschillende vormen van ondersteuning en praktijk elkaar kunnen versterken. Globe Aroma’s praktijk rond ruimte delen is in volle ontwikkeling: het is een manier om infrastructuur, kennis en aanwezigheid in de stad met elkaar te verbinden.

Dat samenbrengen van verschillende partners en initiatieven is geen vanzelfsprekendheid. Verschillende praktijken brengen elk hun eigen ritmes, noden en manieren van werken mee. Het vraagt een voortdurende afstemming en aandacht om die verschillen niet glad te strijken. Niet alles kan tegelijk of samen bestaan, keuzes maken is daar onlosmakelijk deel van. Daarom is het huis geen vaststaand model, maar een plek die in beweging blijft, afhankelijk van de draagkracht van mensen, gedragen door alertheid, zorg en het vermogen om zich telkens opnieuw heruit te vinden.

Het Huis voor Collectieve Verbeelding

Het Huis voor Collectieve Verbeelding vertrekt vanuit een vraag: hoe kunnen we plekken maken waar mensen niet van loket naar loket moeten, maar op één plek kunnen aankomen, werken en anderen ontmoeten? Een plek waar aankomst en migratie niet versnipperd raken over verschillende diensten, maar samenkomen in één gedeelde plek?

Vandaag moeten mensen navigeren door een gefragmenteerd landschap van opvang, administratie, welzijn, onderwijs en cultuur. Deze werelden bestaan naast elkaar, met elk hun eigen logica, drempels en ritmes. Globe Aroma vertrekt vanuit een ander uitgangspunt: wat als die domeinen in één plek samenkomen?

Het Huis voor Collectieve Verbeelding wil een kleinschalige, gedeelde plek zijn, waar organisaties, kunstenaars en diverse stedelijke praktijken elkaar ontmoeten, samenwerken en creëren. In deze gedeelde infrastructuur proberen we artistieke, sociale en educatieve activiteiten niet gescheiden te organiseren, maar met elkaar te verweven. Het huis brengt onder andere werkruimtes, ateliers, repetitieruimtes, een open keuken en ontmoetingsplekken samen.

Het Huis voor Collectieve Verbeelding is meer dan enkel een gebouw opgetrokken uit bakstenen. Het is een plek waar we onderzoeken hoe aankomst en hospitality kan functioneren als een collectieve verantwoordelijkheid en hoe ruimtes niet alleen gebruikt worden, maar ook kunnen vormgeven aan relaties, zorg, toegang en gemeenschap. Waar mensen op de vlucht doorgaans worden opgevangen in grote, vaak niet-aangepaste infrastructuren, probeert Globe Aroma een affectieve aankomstinfrastructuur te creëren, die vertrekt vanuit de overtuiging dat ruimtes kunnen bijdragen aan verbondenheid en gemeenschapsvorming, én dat de kennis die nodig is om deze ruimtes goed te ontwerpen en te bouwen verspreid zit bij een verscheidenheid aan mensen.

Een toekomstgerichte renovatie

Vlaamse, regionale en lokale subsidies stelden Globe Aroma in staat een aantal dringende renovaties uit te voeren (zodat het bijvoorbeeld niet meer binnen regent; zodat we de ruimte goed kunnen verwarmen en verluchten, of zodat mensen met beperkte mobiliteit goed onthaald kunnen worden). Tegelijkertijd bleek dat er behoefte was aan een breder ruimtelijk toekomstplan.

In de open call die we in 2023 via de Vlaamse en Brusselse Bouwmeesters verspreidden, vroegen we architecten om een toekomstplan te ontwikkelen via een co-creatief proces. Voor Globe Aroma is co-creatie geen methode op zich, maar een manier om samen aan een plek te bouwen en er tegelijk deel van uit te maken; en zo te experimenteren met hoe samenleven ook anders kan worden georganiseerd.

Met ondersteuning van de Vlaamse en Brusselse bouwmeesters heeft Globe Aroma het ontwerpteam New South + Karel Bruyland aangesteld om in co-creatie met gebruikers van de ruimte, onderzoekscollectief WA (KU Leuven) en het team van Globe Aroma een gedragen ruimtelijk toekomstplan te ontwikkelen.

Samen verbeelden

Via een collectief ontwerpproces wordt het gebouw stap voor stap afgestemd op de noden en leefwerelden van zoveel mogelijk gebruikers. Zo wordt het huis niet alleen gedeeld in gebruik, maar ook in verbeelding en vorm.

Er werd een aanpak ontwikkeld waarin gebruikers betrokken worden bij het herdenken en ontwerpen van ruimtes. Concreet worden alledaagse elementen zoals een deur, toilet of keuken gebruikt als vertrekpunt voor gesprekken over hoe we ruimtes gebruiken en beleven. Zo gaat het bij een deur niet alleen over de kleur en vorm, maar over de vraag: “Wanneer voel ik me uitgenodigd om binnen te komen?” Of bij de keuken: “Hoe ziet een keuken eruit die gedeeld eigenaarschap en gemeenschap stimuleert?”.

Voor elke ruimte in het gebouw wordt een creatief traject opgestart dat de onderliggende thema’s, zoals gastvrijheid, privacy, gender of hygiëne, bespreekbaar maakt en ruimte schept voor verbeelding. Dit gebeurt via uitstappen, filmvertoningen, leesgroepen, artistieke samenwerkingen en vele informele gesprekken.

Nadien volgen co-design ateliers waarin de gedeelde inzichten worden vertaald naar concrete ontwerpen.

Wat is een deur?

Het eerste collectieve ontwerptraject What’s a door? vertrok vanuit het inzicht dat deuren symbool staan voor toegankelijkheid in culturele ruimtes. We onderzochten welke deuren uitnodigen of juist buitensluiten en documenteerden dit via fotowandelingen langs Brusselse cultuurhuizen zoals Beursschouwburg en Théâtre National. We verzamelden ervaringen en beelden. In een foto-expo in Kaaitheater werden alle deuren naast elkaar afgewogen en we organiseerden nadien enkele collectieve reflectiemomenten over fysieke en mentale toegankelijkheid. Tijdens twee ontwerpsessies waaraan zo’n vijftig mensen deelnamen, kreeg de deur van de toekomst langzaam vorm. Vervolgens werd een co-design team samengesteld van 6 mensen die een finaal ontwerp ontwikkelden. In samenwerking met het metaalatelier van Zinneke werd het uiteindelijke ontwerp uitgevoerd en sinds eind 2025 werd die collectief ontwikkelde deur de nieuwe ingang van Het Huis voor Collectieve Verbeelding.

Fase 1: De achterbouw is klaar, en dit is nog maar het begin

Een jaar na de aankoop is het eerste deel van de verbouwing klaar, met nieuwe gedeelde ruimtes, aangepaste toiletten en een nieuwe trappenhal.

Bij Globe Aroma gaat verbouwen niet alleen over bakstenen. De verbouwing zelf is een gedeeld onderzoek: hoe maken en gebruiken we ruimtes? Van de deur tot het toilet, van de receptie tot de keuken: elk element wordt collectief herdacht. We bouwen niet alleen aan een huis, maar aan manieren van samenleven. Een huis voor collectieve verbeelding.

In mei 2026 openen we zachtjes de (nieuwe!) poort. Kom kijken wat er is, en verder verbeelden wat nog moet komen.

Fase 2: de volgende stap? Energiezuinig en klimaatrobuust!

De achterbouw werd al voor een groot stuk verbouwd. Vanaf 2027 zetten we een volgende stap met een ambitieuze energetische renovatie, zodat het gebouw duurzaam kan blijven functioneren. De buitenschil wordt grondig aangepakt: met buitenmuurisolatie, nieuwe dakisolatie en lichtkoepels, en de installatie van een warmtepomp. Een nieuw circulatiesysteem maakt flexibeler gebruik mogelijk en verbetert de toegankelijkheid voor mensen met beperkte mobiliteit.

En beeld je eens in: je stapt door de poort en komt terecht op een koer met planten waartussen zich een podium bevindt. Via nieuwe glazen deuren kijk je naar binnen, er wacht een zacht salon en een onthaal dat via een collectief ontwerpproces vorm kreeg. Verder naar binnen lonkt een open keuken waar geuren en gesprekken zich vermengen tijdens kleine of grote events. Daartegenover nodigt een tribune uit om uit te rusten, te keuvelen, samen te komen rond het eten dat wordt bereid. Een lift en trap, verweven in de tribune zelf, brengen je naar de eerste verdieping, naar de kunstenaars in hun atelier.

Deze fase vraagt opnieuw tijd, zorg en middelen, en we bouwen verder met partners die dit traject mee willen dragen en mogelijk maken.